مقایسه اثربخشی آموزش توانبخشی شناختی و ذهنآگاهی بر بازسازی کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری شهرستان شهرکرد
محورهای موضوعی : روانشناسی
احمد غضنفری
1
*
,
محبوبه اقبال سعیدی
2
1 - دانشیار گروه روانشناسی موسسه آموزش عالی المهدی مهر اصفهان - اصفهان-ایران
2 - روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد - اصفهان ایران
کلید واژه: توانبخشی شناختی, ذهنآگاهی, کارکردهای اجرایی, اختلال یادگیری, مداخله روانشناختی,
چکیده مقاله :
پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش توانبخشی شناختی و ذهنآگاهی بر بازسازی کارکردهای اجرایی در کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری انجام شد. این مطالعه به روش نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون – پسآزمون با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری شامل ۳۶ دانشآموز پسر 10-8 ساله، دارای اختلالات یادگیری در شهر شهرکرد در سال تحصیلی ۱404-۱403 بود. نمونهگیری به روش هدفمند انجام شد و آزمودنیها بهصورت تصادفی در سه گروه ۱۲ نفره (دو گروه آزمایش و یک گروه گواه) گمارده شدند. ابزار جمعآوری دادهها، پرسشنامه کارکردهای اجرایی بریف[1] بود که مؤلفههایی چون حافظه کاری، بازداری پاسخ، انعطافپذیری شناختی و برنامهریزی را میسنجد. گروههای آزمایشی هر یک طی ۸ جلسه ۴۵ دقیقهای تحت آموزش توانبخشی شناختی و ذهنآگاهی قرار گرفتند، در حالیکه گروه گواه هیچ مداخلهای دریافت نکرد. دادهها با استفاده از تحلیل کوواریانس تکمتغیری و چندمتغیری تحلیل شدند. نتایج نشان داد که میانگین نمرات پسآزمون مؤلفههای کارکردهای اجرایی در گروههای آزمایشی به طور معناداری افزایش یافته است (0.05>p). همچنین تفاوت معناداری بین اثربخشی دو روش آموزشی مشاهده نشد. این یافتهها نشاندهنده اثربخشی مداخلات مبتنی بر توانبخشی شناختی و ذهنآگاهی در بهبود کارکردهای اجرایی کودکان دارای اختلالات یادگیری است.
[1]-BRIEF
The present study aimed to compare the effectiveness of cognitive rehabilitation and mindfulness training on the restoration of executive functions in children with learning disabilities. This study was conducted using a quasi-experimental method with a pre-test-post-test design with a control group. The statistical population included 36 male students aged 8-10 with learning disabilities in Shahrekord city in the academic year 1403-1404. Purposive sampling was performed and the subjects were randomly assigned to three groups of 12 (two experimental groups and one control group). The data collection tool was the Brief Executive Functions Questionnaire, which measures components such as working memory, response inhibition, cognitive flexibility, and planning. The experimental groups each underwent cognitive rehabilitation and mindfulness training for 8 sessions of 45 minutes, while the control group did not receive any intervention. Data were analyzed using univariate and multivariate analysis of covariance. The results showed that the mean post-test scores of executive function components in the experimental groups increased significantly (p<0.05). Also, no significant difference was observed between the effectiveness of the two training methods. These findings indicate the effectiveness of interventions based on cognitive rehabilitation and mindfulness in improving executive functions of children with learning disabilities.
خانجانی، ا.، بیات، م.ر.، و علویزاده، س.م. (۱۴۰۳). مقایسه اثربخشی توانبخشی شناختی رایانهای و واقعیت مجازی بر حافظه کاری کودکان دارای اختلال یادگیری. روانشناسی افراد استثنایی. https://jpe.atu.ac.ir/article_18591.html #
خالویی، ح.، سالاری چینه، پ.، احمدخسروی، س.، و منظری توکلی، و. (۱۴۰۲). اثربخشی آموزش توانبخشی حرکتی بر حافظه فعال و تمرکز دانشآموزان با اختلال خواندن. طب توانبخشی، ۱۱(۲)، ۲۳۸–۲۴۹. https://civilica.com/doc/2095318/ #
کولاییان، ن.، نوحی، ش.، سروریان، ز.، و همکاران. (۱۴۰۲). اثربخشی توانبخشی شناختی بر حافظه فعال و دیداری دانشآموزان نارسانویس. تازههای علوم شناختی، ۲۵(۱)، ۱۶۱–۱۷۷. https://elmnet.ir/doc/2502206-22031 #
محرابی، ا.، عباسی، ق.، و فخری، م.ک. (۱۴۰۲). اثربخشی مداخله توانبخشی شناختی بر حافظه فعال و سرعت پردازش دانشآموزان دارای مشکلات یادگیری. مجله دانشکده پزشکی مشهد، ۶۶(۶). https://doi.org/10.22038/mjms.2023.69520.41 #
محمدلو، م.، ستوده اصل، ن.، قربانی، ر.، و طالعپسند، س. (۱۴۰۲). مقایسه اثربخشی توانبخشی شناختی و شناختدرمانی مبتنی بر ذهنآگاهی بر بهبودپذیری شناختی و پیشرفت تحصیلی دانشآموزان. نشریه ناتوانیهای یادگیری، ۱۲(۴)، ۶۶–۸۲. https://journal.uma.ac.ir/article_2402.html #
میرزاخانی ، نوید ؛ پورجبار ، نسیم؛ رضایی ، مهدی؛ دیباج نیا ، پروین و اکبرزاده باغبان، علیرضا.(1395). بررسی تاثیر بازی ساختار یافته بر عملکرد اجرایی کودکان اتیسم با عملکرد بالا 5-12 سال. فصلنامه علمی – پژوهشی طب توانبخشی ، دوره پنجم ، شماره سوم ، پاییز 1395. 10.22037/jrm.2016.1100196 #
Flook, L., Hirshberg, M. J., Gustafson, L., McGehee, C., Knoeppel, C., Tello, L. Y., Bolt, D. M., & Davidson, R. J. (2025). Mindfulness training increases emotional regulation and social-emotional competence in children. Developmental Science. DOI: 10.1080/10888691.2023.2297026 #
Gioia G, Isquith PK, Guy SC, Kenworthy L. (2015).BRIEF-2. Behavior rating inventory of executive function. 2nd ed. Lutz,FL:Psychological Assessment Resources, Inc. DOI: 10.1007/s40817-017-0044-1 #
Pan, Y., Zhang, D., & Wang, J. (2024). Effects of traditional mind–body training on executive function and prefrontal connectivity in children with learning difficulties. Frontiers in Behavioral Neuroscience, 18, 1193952. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fnbeh.2024.1193952/full#
Parhon, K., Coolidge, F., Alizadeh, H., Parhon, H., & Srivastava, E. (2024). Effects of a cognitive rehabilitation training program in school-age children with specific learning disabilities. International Journal of School & Educational Psychology. https://doi.org/10.1080/21683603.2024.2375242#
Parhoon K, Parhoon M, Abadi H. (2021).Psychometric properties of the Persian version of the Behavior Rating Inventory of Executive Function, Second Edition (BRIEF-2) in primary school-aged children. Advances in Cognitive Sciences, 23 (1), 1-12. (In Persian) 10.30514/icss.23.1.1 #
Portela-Diéguez, M., Cerezo-García, M., Navarro-Asencio, E., & Vergara-Moragues, E. (2024). Executive function training through a mindfulness-based neuroeducational program in elementary school students. Mindfulness. https://doi.org/10.1007/s12671-024-02474-8#
Xie, S., Gong, C., Lu, J., Li, Y., Wu, Y., Chi, Y., & Chang, C. (2022). Enhancing executive function in Chinese preschoolers through mindfulness training: An fNIRS study. Early Education and Development. https://eric.ed.gov/?id=EJ1334105#
Xie, S., Lu, S., Lu, J., Gong, C., & Chang, C. (2024). Using mindfulness-based intervention to enhance executive function in young children. Cerebral Cortex. https://doi.org/10.1093/cercor/bhae330#